Ülkemizi son günlerde etkileyen ve de bir süre daha devam edeceği tahmin edilen kar yağışları
nedeniyle olumsuz hale gelen yol şartları trafik kazalarına yol açmaktadır. Bu kazaların bir
kısmının bile frenlerin doğru kullanılması ile önlenebileceği varsayımına dayanarak bu konuda bazı
bilgilerin verilmesinde yarar vardır.
KIŞA GİRMEDEN ARACIN BAKIMI YAPILMALIDIR:
Binek araçlarda gerekiyorsa fren hidroliği değiştirilmelidir. Çünkü eğer hidroliğin içinde nem varsa
bu fren sisteminin donmasına neden olabilir. Araç hareket ettikten sonra sönük olması gereken
ABS lambası yanıyorsa “ABS arızalı” anlamına gelmektedir ve yetkili serviste onarılmalıdır.
KIŞIN MUTLAKA KIŞ LASTİĞİ KULLANILMALIDIR:
Kışın kar yağmasa, araç 4x4 ve ABS ’li bile olsa, 5-6 derecenin altındaki sıcaklıklarda kış lastiği
kullanılmalıdır. Bunun nedeni sadece kış lastiklerinin özel profillerinin olması değildir. Yaz
lastiklerinin malzemesi düşük sıcaklıkta sertleştiği için yola tutunması zayıflamaktadır. Kış
lastiklerinin ise üretildikleri malzeme daha yumuşaktır. Buzlu yollarda zincir kullanılmalıdır.
FREN DİSKLERİNİN ÜZERİNE TUZUN OLUMSUZ ETKİSİ BİLİNMELİDİR:
Yapılan bazı araştırmalar sonucunda, kışın buzlanmayı önlemek için yol üzerine atılan tuzun disk
frenler üzerinde bir anlık frenlerin zayıflaması şeklinde olumsuz bir etkisinin olduğu saptanmıştır.
Diskin üzerinde biriken tuzlu suyun frene ilk basıldığında freni çok zayıflattığı ve fren mesafesini
şaşılacak şekilde uzattığı saptanmıştır. Bu sorun daha sonraki frenlemelerde ortadan
kalkmaktadır. Bazı araç üreticileri bu sorunu azaltabilmek için aracın altına,hareket halindeyken
tuzlu suyun disklere gidişini önleyen aerodinamik deflektörler takmışlardır. Tavsiye edilen,
hareket halinde tuzlu bir ortamdan geçtikten sonra, arkadan gelen araçları tehlikeye sokmadan,
sık ve hafif şekilde frene basılarak ve gece aracınızı park etmeden önce kuvvetli bir şekilde fren
yapılarak, fren diski üzerinde biriken tuz tabakasının temizlenmesidir. Aynı tavsiye yağmurlu
havalarda diskleri ıslatabilecek bir su birikintisinden geçildikten hemen sonrası için de geçerlidir.
YOLUN KAYGANLIĞI ( SÜRTÜNME KATSAYISI ) SIK SIK KONTROL EDİLMELİDİR:
Toplayan: Cem SEZER [01/01/2012] BILGI-01A.DOC / 25
Kritik bir duruma girmeden önce yolun kaygan olup olmadığı (lastikle yol arasındaki sürtünme
katsayısı) bilinmelidir. Gelişen taşıt teknolojisi pek çok konuda gelişmeler sağlamış olmasına
karşın, üzerinde gidilen yolun sürtünme katsayısı hakkında önceden bilgi veren bir sistem yoktur.
Bazı araç üreticilerinin böyle bir sistem üzerinde çalıştıkları bilinmektedir. Bir süre daha mevcut
kısıtlı olanaklarla yetinilmesi gereklidir. Kontrol işinin bir kısmı dikkatli bir gözlemle yapılabilir,
yani yolda buz olup olmadığı gözle kontrol edilebilir. Ancak deneyimli gözler tarafından
yapılabilecek olan bu gözlemden daha güvenilir ve herkes tarafından uygulanabilecek yöntemler
vardır:
Kaygan yolda direksiyon hafifler.
Kaygan yolda patinaj olduğu, motor devir göstergesinden anlaşılabilir.
Kaygan yolda hafif gaza basıldığında ASR veya ETC daha erken devreye girer.
Kaygan yolda hafif frene basıldığında ABS daha erken devreye girer.
KAR ÜZERİNDE GEREKSİZ FRENDEN KAÇINILMALIDIR:
ABS ‘siz araçlarda kaygan yollarda fren sırasında ön lastikler kilitlerse direksiyon hakimiyeti
ortadan kalkar, arka lastikler kilitlerse aracın arkası savrulur. ABS ’li araçlarda fiziksel sınırlar
aşılmadığı taktirde bu sorunlar yoktur. Ancak ABS ’nin de eriyen buz ve yumuşak kar üzerinde
fren mesafesini uzattığı bilinmelidir. Aslında en doğrusu acil frenler dışındaki yavaşlamalarda
frenleri kullanmak yerine motorun kompresyonundan yararlanmaktır. Burada dikkat edilmesi
gereken, özellikle arkadan itişli araçlarda, ani vites küçültmelerinden kaçınılması gereğidir.
KAR ÜZERİNDE ABS’Lİ ARAÇLA NASIL FREN YAPILIR?
Ani bir durumda fren pedalına sonuna kadar basılmalı ve ABS direksiyon hakimiyetini koruyacağı
için aynı anda direksiyon engelden kaçacak yönde çevrilmelidir. Kaygan yollarda doğal olarak fren
mesafesi uzayacağı için ABS ’nin devrede olduğu süre de uzayacaktır. Bu sırada fren pedalı dibe
doğru gideceğinden, sürücünün oturuş pozisyonunun buna uygun olması gereklidir, yani bacaklar
dibe kadar yetişecek şekilde oturmalıdır.
Unutulmamalıdır ki, en gelişmiş araçlardaki en gelişmiş sistemler ( ABS, ASR, EBV, ADB, ETC,
ESP, DSC, FDR, BAS) sürücülerin kendilerinin ve araçlarının sınırlarını zorlamaları için değil, ani
durumlarda araca olan güvenlerini artırarak stressiz araç kullanmaları için geliştirilmişlerdir.
Bu sistemlerin hiçbirisi fizik yasalarını değiştiremez, yani dönemece aşırı hızla girmiş bir aracın
merkezkaç kuvvet nedeniyle dönemeç dışına savrulmasın önleyemez.
Tavsiye edilen, fiziksel sınırlara daha kolay ulaşılabilen kışın kaygan yollarda daha yavaş ve daha
dikkatli araç kullanılmasıdır.
Mümkünse sürücüler araçlarının ve kendilerinin sınırlarını kritik durumlara girmeden önce, trafiğe
kapalı alanlarda gereğinde uzmanların da yardımıyla, öğrenmeye çalışmalıdırlar.
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
